Francja to nie tylko Napoleon i Ludwik XIV. Za wielkimi wydarzeniami często stały wybitne kobiety, które musiały walczyć o swój głos. Od średniowiecznych pól bitew przez laboratoria aż po sceny polityczne, Francuzki realnie zmieniały świat. Poznajcie 10 ikon, które udowodniły, że siła może być też rodzaju żeńskiego.
Długa droga do wolności
Gdy myślimy o Francji, przywołujemy hasło Liberté, Égalité, Fraternité. Jednak przez stulecia „Równość” i „Braterstwo” nie obejmowały sióstr. Francuskie społeczeństwo, oparte na surowym Kodeksie Napoleona z 1804 roku, traktowało kobiety jako „wieczyście małoletnie”, całkowicie podległe mężom.
Droga do emancypacji nad Sekwaną była wyjątkowo kręta. Zaskakujący może być fakt, że Francuzki uzyskały prawa wyborcze dopiero w 1944 roku, a pierwszy raz zagłosowały rok później. Dla porównania, Polki cieszyły się tym przywilejem już od 1918 roku. To opóźnienie pokazuje, jak wielką determinacją musiały wykazać się francuskie pionierki, by przebić szklany sufit.
10 kobiet, które ukształtowały Francję
Joanna d’Arc (1412-1431) – święta wojowniczka
To od Joanny d’Arc wszystko się zaczyna. Nastoletnia, niepiśmienna dziewczyna z Domrémy, która za sprawą „głosów z nieba” ubrała zbroję i poprowadziła francuską armię do zwycięstwa pod Orleanem.
Odmiana losów Wojny Stuletniej to jej zasługa. Choć została spalona na stosie w wieku zaledwie 19. lat, stała się wiecznym symbolem francuskiego oporu i patriotyzmu. Jej historia uczy, że wiara we własne posłannictwo może przenosić góry.

Katarzyna Medycejska (1519-1589) – Czarna Królowa
Katarzyna Medycejska to Włoszka na francuskim tronie, żona Henryka II i matka trzech królów. Przez dekady pociągała za sznurki w państwie targanym wojnami religijnymi.
Jej rządy bywają oceniane surowo, ale ich wpływ na kulturę jest niepodważalny. To Katarzyna przywiozła do Francji renesansowy styl, balet, a także… widelec i sorbety. Zrewolucjonizowała dworską etykietę, pokazując, że polityka to także sztuka dyplomacji oraz wystawności.

Olimpia de Gouges (1748-1793) – rewolucjonistka
Kiedy Rewolucja Francuska ogłosiła „Deklarację praw człowieka i obywatela”, Olimpia de Gouges zauważyła hipokryzję rewolucjonistów. W 1791 roku opublikowała własną „Deklarację praw kobiety i obywatelki”.
Domagała się w niej pełnego równouprawnienia, pisząc proroczo: „Skoro kobieta ma prawo wejść na szafot, powinna mieć też prawo wejść na mównicę”. Zapłaciła życiem za swoje poglądy, ginąc na gilotynie, ale jej słowa stały się fundamentem późniejszych ruchów feministycznych.

George Sand (1804-1876) – buntowniczka w spodniach
Aurore Dudevant, znana światu jako George Sand, była jedną z najważniejszych pisarek epoki romantyzmu. Szokowała Paryż. Paliła cygara, nosiła męskie surduty i wdawała się w głośne romanse (m.in. z Fryderykiem Chopinem). Robiła to, by uzyskać swobodę niedostępną dla kobiet jej czasów. Bogata twórczość literacka i styl życia artystki udowodniły, że talent nie ma płci, a niezależność finansowa jest kluczem do wolności.

Maria Skłodowska-Curie (1867-1934) – geniuszka nauki
Maria Skłodowska-Curie to Polka z urodzenia, a Francuzka z wyboru, obywatelka świata nauki. Jej osiągnięcia są bezprecedensowe:
- odkrycie polonu i radu
- dwukrotna Nagroda Nobla (z fizyki i chemii)
- tytuł pierwszej kobiety-profesora na Sorbonie.
W czasie I wojny światowej organizowała polowe służby radiologiczne, ratując tysiące żołnierzy przed amputacjami. W 1995 roku, jako pierwsza kobieta uhonorowana za własne zasługi, spoczęła w paryskim Panteonie.

Coco Chanel (1883-1971) – architektka nowoczesności
Gabrielle „Coco” Chanel nie tylko projektowała ubrania. Ona projektowała nowy styl życia. Uwolniła kobiety z gorsetów, skróciła spódnice i spopularyzowała opaleniznę. Wprowadziła do mody elementy męskiej garderoby, dając kobietom wygodę niezbędną do pracy i aktywności. Jej „mała czarna” i perfumy Chanel No. 5 to do dziś synonimy ponadczasowej elegancji i luksusu.

Joséphine Baker (1906-1975) – sceniczna agentka
Urodzona w biedzie w USA, we Francji Joséphine Baker stała się gwiazdą. Ale to nie tylko tancerka w bananowej spódniczce. Podczas II wojny światowej była agentką francuskiego wywiadu i działaczką Resistance. Po wojnie walczyła z rasizmem, adoptując dwanaścioro dzieci różnych narodowości i religii, tworząc swoje „Tęczowe Plemię”. W 2021 roku symbolicznie dołączyła do wielkich w Panteonie.

Simone de Beauvoir (1908-1986) – matka feminizmu
Simone de Beauvoir to filozofka i pisarka, której dzieło „Druga płeć” (1949) wstrząsnęło światopoglądem XX wieku.
Jej teza „nie rodzimy się kobietami, stajemy się nimi” (fr. on ne naît pas femme, on le devient) zerwała z biologicznym determinizmem. De Beauvoir pokazała, że rola kobiety jest konstruktem społecznym, który można i trzeba zmieniać. Była intelektualną potęgą, inspirującą kolejne pokolenia do walki o autonomię.

Edith Piaf (1915-1963) – głos duszy
Drobna, krucha, o potężnym głosie – „Wróbelek” (La Môme). Życie Edith Piaf było pasmem tragedii, od porzucenia przez matkę przez śmierć dziecka po utratę ukochanego.
Mimo to, a może właśnie dlatego, jej piosenki takie jak La Vie en rose czy Non, je ne regrette rien mają w sobie niesamowitą siłę emocjonalną. Piaf stała się ikoną francuskiej piosenki, pokazując, że sztuka potrafi przekuć ból w piękno.

Simone Veil (1927-2017) – sumienie Europy
Simone Veil ocalała z Auschwitz, z numerem 78651 wytatuowanym na ramieniu. Została jedną z najważniejszych polityczek w historii Francji.
Jako minister zdrowia stoczyła w 1974 roku brutalną walkę w parlamencie o legalizację aborcji (Loi Veil). Jej zwycięstwo zapewniło Francuzkom prawo do decydowania o własnym ciele. Później, jako pierwsza przewodnicząca wyłonionego w wyborach Parlamentu Europejskiego, pracowała na rzecz pokoju i zjednoczenia kontynentu.

Siła jest kobietą
Historie tych dziesięciu kobiet to dowód na to, że pasja i odwaga nie znają granic. Zmieniały one prawo, naukę i sztukę, często płacąc za to najwyższą cenę.
Z okazji święta kobiet (choć celebrujemy Was codziennie!), zespół szkoły VOILA składa Wam najserdeczniejsze życzenia. Bądźcie odważne w marzeniach, wytrwałe w dążeniu do celu i dumne z tego, kim jesteście. Pamiętajcie o słowach Coco Chanel: „Najodważniejszy akt to wciąż myśleć o sobie. Głośno”.
Jesteście ważne. Jesteście wspaniałe. Bon courage!
Bibliografia
- Beauvoir S. de, Druga płeć, tłum. G. Mycielska, M. Leśniewska, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2014.
- Perrot M., A History of Women in the West, Tom 4: Wiek XIX, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2003.
- Goldsmith B., Geniusz i obsesja. Wewnętrzny świat Marii Curie, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 2006.
- Beevor A., Cooper A., Paryż wyzwolony, Znak, Kraków 2015.
